akordy seksty zwiększonej (IV)

Kolejna odsłona akordów zwiększonej seksty.

Bohaterem odcinka będzie ostatni członek tej rodziny – akord niemiecki. To najbardziej specyficzny i jakże interesujący przedstawiciel rodu. Zwyczajowo już pochylimy się nad jego pochodzeniem, budową oraz typowym kontekstem użycia.

Zapraszam do lektury.

 

akord niemiecki

Specyficzne, szorstkie i twarde brzmienie alterowanej septymowej moll-subdominanty zadecydowało prawdopodobnie o przypisaniu jej zwyczajowej nazwy akordu niemieckiego (German sixth) – w skrócie: Ger⁶⁺.

Akord występuje zazwyczaj w pierwszym przewrocie, choć spotkać można również inne jego postaci, z zasadniczą włącznie:

 

budowa

Akord niemiecki jest czterodźwiękiem septymowym. Dwojeniu więc nie podlega żaden jego składnik. Będąc pochodną ºS, następuje po nim akord I lub V stopnia – oba specyficzne:

Omawiając rozwiązanie, zwróćmy uwagę na dwie sprawy:

1) Następstwo Ger⁶⁺–I wymusza następstwo trójdźwięku molowego, gdyż oba akordy wykazują dwa dźwięki wspólne. Dźwięk es, nie może przejść na dźwięk e, gdyż przeczy to naturalnemu dążeniu dźwięku obniżonego.

Co więcej, dźwięk es jest septymą, a jej naturalnym rozwiązaniem jest opadnięcie. Już samo pozostawienie jej w miejscu – jako dźwięku wspólnego – jest naruszeniem jej istoty.

2) Rozwiązanie akordu na dominantę skutkuje zaistnieniem równoległości.
Następstwo to jednak nie jest błędem (o ile nie zachodzi w głosach skrajnych): to tzw. kwinty mozartowskie, wynikające ze ścisłej realizacji reguł rozwiązania (pisałem o tym ⇒ w tym artykule).

Oczywiście słuch wychwyci następstwo kwint równoległych. Gdyby więc ktoś chciał ich za wszelką cenę uniknąć, można w jednym z głosów zastosować opóźnienie pojedyncze lub rozwiązać akord na D⁶₄ .

∴

Podobnie jak French sixth, również i w przypadku German sixth wykazuje harmoniczną wieloznaczność. Istnieje wszak możliwość podwójnej interpretacji funkcyjnej akordu:

Słuch nasz chętniej przypisze akordowi seksty zwiększonej funkcję dominantową, odwołując się do roli (i nazwy) kadencji doskonałej. Kontekst ten sprawia, że opisane wyżej rozwiązanie na °T w II przewrocie jest jedynie teoretyczną możliwością, gdyż brzmieniowo wypada słabo (nieprzekonywająco).

 

repertuar muzyczny

Akord niemiecki, podobnie jak omówione wcześniej inne akordy spod znaku zwiększonej seksty, często występuje w literaturze muzycznej. W zamieszczonych niżej przykładach rozwiązuje się zarówno na °T, jak i na D.

 

 

 

 

 

wnioski

Uważna analiza zamieszczonych powyżej przykładów ukazuje typowy kontekst występowania akordu niemieckiego.

Trójdźwięk zwiększonej seksty poprzedza najczęściej akord dominantowy lub toniczny. Jego połączenie z funkcjami głównymi wynika z odpowiedniego rozwiązania dźwięków prowadzących. Rozwiązanie ścisłe skutkuje zaistnieniem błędu równoległości, które w tym wypadku jest dopuszczalne.