opis bibliograficzny:
tytuł: Zasady harmonii. Podręcznik dla początkujących
autor: ks. Antoni Chlondowski (1884-1963)
objętość: 122 s.
wydawca: „Odbito czcionkami drukarni «Czasu»”
data i miejsce wydania: Kraków 1913
W niejednym miejscu pisałem o swojej fascynacji osobą i dziełem → ks. Antoniego Chlondowskiego. Do tej pory przedstawiłem omówienie drugiego → podręcznika do nauki harmonii, wznowionego na potrzeby dydaktyczne salezjańskiej Szkoły Organistów w Przemyślu.
Omawiana w tym miejscu książka: Zasady harmonii— podręcznik dla początkujących jest dziełem w pewnym sensie wyjątkowym. Wydanie to ukazało się bowiem w interesującym momencie życia autora.
Był rok 1913: ks. Antoni w niedawnym czasie ukończył kurs w Wyższej Szkole Muzyki Kościelnej w Ratyzbonie. Pracował wówczas w Oświęcimiu, domu macierzystym Zgromadzenia Salezjańskiego w Polsce, gdzie uczył muzyki. To właśnie wtedy wśród grona uczniów znaleźli się → Karol Lewandowski i → Idzi O. Mański. Był to też czas zanim jeszcze został organizatorem Przemyskiej Szkoły Organistów – najważniejszego dzieła salezjańskiego w Polsce.
∴
Podręcznik otwiera „słówko wstępne”, w którym autor dzieli się swoimi spostrzeżeniami odnośnie do poziomu kultury muzycznej Polski na tle Europy. Droga do kapłaństwa wszak wiodła go m.in. przez Słowenię i Włochy; ponadto regensburskie kursy muzyczne dały mnóstwo okazji do porównania stanu muzyki (czy nawet: muzykalności) w kilku krajach. Niezwykle interesujące jest więc jego spojrzenie oraz smutna ocena rodzimej rzeczywistości:
Znamienne, że autor rozpatruje publikację jako „notatki z nauki harmonii”. Nie rości sobie prawa do uznania podręcznika jako wyczerpującego. Widzi go bardziej jako skrypt, niezbędne wskazówki mające pouczyć początkujących z elementarnymi prawidłami harmonicznymi.
Warto chwilę dłużej zatrzymać się nad tym faktem, bo druga wersja książki [→ omówienie], wydana w 1929 r. z myślą o przemyskich uczniach-organistach, niewiele różni się od pierwszego wydania. Zmiany dotyczą głównie terminologii, choć i tu nawet naprawdę są znikome.
Świadczy to o tym, że owe „notatki z nauki harmonii”, spisane i wydane w 1913 roku, prezentowały naprawdę rzetelny wykład nauki harmonii, który mógł w przyszłości posłużyć uczniom Salezjańskiej Szkoły Organistów w Przemyślu.