wPunkt!: 7 relacja, stosunek i pokrewieństwo

O co chodzi z relacją w kontekście harmonicznym?
Czym jest stosunek zachodzący między współbrzmieniami?
Czy akordy mogą być sobie pokrewne? I co to oznacza?

Siódma odsłona serii wPunkt! 

 

co to…?

Akordy tworzą bogaty i zróżnicowany świat (zbiór) współbrzmień. Nie wszystkie jednak da się z sobą płynnie połączyć, uzyskując dobre brzmienie (gr. harmonię). Co więcej, europejski system dur-moll zwany funkcyjnym wykorzystuje fakt pełnienia przez akordy odmiennej roli w konstrukcji muzycznej.

Pojęcia RELACJA i STOSUNEK odnoszą się do pokrewieństwa między akordami. Tym samym określają związki między nimi, pomagają uporządkować je i stworzyć spójną, harmonijną całość, regulując zasady ich następstwa.

jak to…?

Relację (stosunek) definiuje interwał występujący między prymami dowolnych akordów. Chcąc więc określić relację, należy obliczyć interwał je oddzielający. I tak oto względem akordu C-dur w niniejszym przykładzie:

• Des pozostaje w relacji sekundy małej,
• Ges oraz fis^zm. – w relacji trytonu,
• Cis⁷ – prymy zwiększonej.

 

Pokrewieństwo zaś wyraża się w ilości dźwięków im wspólnych. Im ich więcej, tym silniejszy związek między akordami. I odwrotnie: brak dźwięków wspólnych oznacza brak pokrewieństwa (dość filozoficznie zwany przez niektórych relacją niepokrewieństwa).

Ilość dźwięków wspólnych determinuje nazwę funkcyjną akordów pobocznych: trójdźwięki VI i III stopnia można interpretować na dwa sposoby:

Zresztą każda funkcja główna ma po dwa → akordy zastępcze, z którymi wiążą ją dwa dźwięki wspólne:

 

gdzie to…?

Wiedza w zakresie relacji i pokrewieństwa, choć przypomina rozważania wybitnie teoretyczne, ma swoje praktyczne zastosowanie i to od samego początku nauki harmonii. Poznając pierwsze, najprostsze sposoby łączenia akordów, odnosimy się do tzw. stosunku kwinty i sekundy.

Mało kto zdaje sobie sprawę, że te metody łączenia mają stałe zastosowanie, np. w łączeniu akordów pobocznych, czy wtrąconych – pozostających w odpowiedniej relacji.

∴

Zainteresowanych tematem odsyłam do lektury dwóch artykułów sprzed trzech lat:

1. o relacjach wśród akordów
2. harmoniczne międzystrefy