wPunkt!: 9 ścisłe łączenie akordów

logo serii wPunkt!

Harmonia, jak wiadomo, zajmuje się budowaniem i łączeniem akordów. I choć tych ostatnich możemy zbudować wiele, reguły ich łączenia można wyrazić w kilku punktach.

Kontynuując serię wPunkt!, zapraszam na pierwszą część repetytorium.

 

o łączeniu – ogólnie

Nauka harmonii zajmuje się prawami budowy akordów, czyli kilku dźwięków brzmiących równocześnie, bada ich pokrewieństwo oraz wskazuje sposób ich łączenia w całość logiczną i estetyczną.Kazimierz Garbusiński (1883-1945)

Podstawowe, nawet najprostsze zasady łączenia akordów mają szerokie zastosowanie. Są uniwersalne, a część z nich podaje się już na samym początku nauki przedmiotu. Kto je opanuje, korzysta z tej wiedzy w zasadzie już zawsze, uwzględniając – w miarę coraz głębszego wtajemniczenia – nowe postaci, funkcje i szersze konteksty. Łączyć więc można ściśle i swobodnie. Niezależnie od obranego sposobu, łącząc akordy należy przestrzegać reguł, bo w przeciwnym razie powstaną błędy harmoniczne.

Przy łączeniu akordów trzeba koniecznie prowadzić głosy najbliższą drogą. Jest to złota reguła harmonii.Jan Gawlas (1901-1965)

O tym, że harmonię można wyobrazić sobie jako znane z fizyki procesy kumulacji napięcia i odprężenia, pisałem już → w tym wpisie. Już sama ta przemiana energii jest wystarczająca, by podkreślić odrębność akordów. Aby więc uzyskać płynne następstwo, należy dążyć do ograniczenia ruchu głosów i – tam, gdzie to możliwe – zachować dźwięki wspólne i/lub prowadzić je najbliższą drogą.

Aby łączenie akordów było poprawne i dobrze brzmiące, należy zachować między nimi dźwięk wspólny w tym samym głosie.Piotr Czajkowski (1840-1893)

 

łączenie ścisłe

To najprostszy rodzaj łączenia, który skutkuje opracowaniem poprawnym, acz skrajnie minimalistycznym. Zachowując dźwięki wspólne, prowadząc głosy najbliższą drogą i zachowując układ pierwszego akordu, otrzymujemy w sopranie melodię, w której kolejne dźwięki dzieli sekunda lub tercja (co wyjaśnia nazwę: łączenie ścisłe).

Jedynym sposobem uzyskania bardziej swobodnej melodii jest powtarzanie akordu ze zmianą pozycji. Choć i tu, jeśli ograniczymy się do łączenia ścisłego, pozostałe głosy będą miały mało swobody.

 

reguły

Inne reguły obowiązują przy łączeniu akordów, których prymy oddalone są o kwintę, a inne – o sekundę. Innymi słowy, mówimy o akordach pozostających względem siebie w stosunku kwinty lub sekundy (zob. → wPunkt!: 7 relacja, stosunek i pokrewieństwo).

Powodem odmiennego zestawu reguł jest fakt, że trójdźwięki diatoniczne (czyli pochodzące z danej tonacji), których prymy pozostają w stosunku kwinty, mają jeden dźwięk wspólny. Trójdźwięki zaś budowane na sąsiednich stopniach – a więc w relacji sekundowej – nie mają dźwięków wspólnych. Toteż należy je łączyć innym sposobem.

Szczegółowe reguły przedstawiają się następująco:

w stosunku kwinty:

  1. Pryma na prymę w basie
  2. Zachowany dźwięk wspólny
  3. Bez zmiany układu
  4. Najbliższa droga
łączenie ścisłe w stosunku kwinty

w stosunku sekundy:

  1. Pryma na prymę w basie (o 2↑)
  2. Ruch przeciwny pozostałych głosów na najbliższe składniki
  3. Bez zmiany układu

 

post scriptum

W tym miejscu warto dodać, że z łączenia w stosunku sekundy korzysta się zawsze, kiedy łączymy dowolną parę akordów, które nie posiadają dźwięków wspólnych. Czyli w tonacji C-dur, na wzór łączenia S-D, połączymy w ten sposób trójdźwięki budowane na stopniach: I-II, II-III, III-IV, V-VI, VI-VII oraz VII-I.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *