wPunkt!: 6 klasyfikacja akordów

Akordy — czy da się je jakoś podzielić, sklasyfikować?
Co zadecyduje o sposobie kategoryzacji? I jakie da rezultaty?

Spróbujmy ten harmoniczny włos podzielić na czworo…
wPunkt! #6…

 

czym jest akord?

Akord to jednostka harmoniczna: nośnik współbrzmień i wyzwalacz emocji. W muzyce istnieje cały legion akordów – z uwzględnieniem alternatywnych systemów dźwiękowych.

Klasyfikacja akordów zależy od obranego kryterium, czyli punktu spojrzenia. Ujęcie to wyraża poniższa tabela. Czcionką pogrubioną wskazano najważniejsze struktury w harmonice funkcyjnej.

KRYTERIUM:	REZULTAT:
ilość składników:	trójdźwięki, czterodźwięki, pięciodźwięki, sześciodźwięki, siedmiodźwięki
morfologia, czyli budowa:	sekundowa, tercjowa, kwartowa etc.
przynależność do systemu dźwiękowego:	związane z systemem dur-moll i współbrzmienia z nim niepowiązane (np. 3>>+3<)
tryb akordu:	zmniejszony (3>+3>), molowy (3>+3), durowy (3+3>), zwiększony (3+3)
struktura akordu:	jednorodna (zmniejszony i zwiększony) i niejednorodna (durowy i molowy)
nazwy literowe (dźwięk będący prymą):	czm,  c,  C,  Czw,    ciszm,  cis,  Cis,  Ciszw,  itd.
przynależność do tonacji:	występujące w danej tonacji oraz akordy spoza tonacji (wtrącone) *
hierarchia wśród współbrzmień danej tonacji:	funkcje główne (I, IV i V st.) i akordy poboczne (II, III, VI i VII st.) *
sposób wykorzystania akordów pobocznych:	jako zamiennik funkcji głównej lub jako samodzielna jednostka harmoniczno-kolorystyczna
rola w konstrukcji harmonicznej:	współbrzmienia dominantowe (niestabilne, wymuszające następstwo) i toniczne (stabilne, niwelujące napięcia)
znaczenie (samodzielność):	akordy samodzielne oraz akordy przejściowe (np. powstałe wskutek użycia dźwięków obcych) *
metodologia oznaczenia:	nazwy funkcyjne (np. dominanta, D), nazwy zwyczajowe (np. akord neapolitański), nazwy literowe, nazwy solmizacyjne (np. Ut), Roman numerals (np. ii, VI), symbole basso continuo i wiele innych
* = akordy poboczne, wtrącone, przejściowe etc., choć nie należą do podstawowych środków harmonicznych, pełnią jednak niezwykle ważną rolę w urozmaiceniu konstrukcji.