Akordy — czy da się je jakoś podzielić, sklasyfikować?
Co zadecyduje o sposobie kategoryzacji? I jakie da rezultaty?
Spróbujmy ten harmoniczny włos podzielić na czworo…
wPunkt! #6…
czym jest akord?
Akord to jednostka harmoniczna: nośnik współbrzmień i wyzwalacz emocji. W muzyce istnieje cały legion akordów – z uwzględnieniem alternatywnych systemów dźwiękowych.
Klasyfikacja akordów zależy od obranego kryterium, czyli punktu spojrzenia. Ujęcie to wyraża poniższa tabela. Czcionką pogrubioną wskazano najważniejsze struktury w harmonice funkcyjnej.
| ilość składników: | trójdźwięki, czterodźwięki, pięciodźwięki, sześciodźwięki, siedmiodźwięki |
| morfologia, czyli budowa: | sekundowa, tercjowa, kwartowa etc. |
| przynależność do systemu dźwiękowego: | związane z systemem dur-moll i współbrzmienia z nim niepowiązane (np. 3>>+3<) |
| tryb akordu: | zmniejszony (3>+3>), molowy (3>+3), durowy (3+3>), zwiększony (3+3) |
| struktura akordu: | jednorodna (zmniejszony i zwiększony) i niejednorodna (durowy i molowy) |
| nazwy literowe (dźwięk będący prymą): | czm, c, C, Czw, ciszm, cis, Cis, Ciszw, itd. |
| przynależność do tonacji: | występujące w danej tonacji oraz akordy spoza tonacji (wtrącone) * |
| hierarchia wśród współbrzmień danej tonacji: | funkcje główne (I, IV i V st.) i akordy poboczne (II, III, VI i VII st.) * |
| sposób wykorzystania akordów pobocznych: | jako zamiennik funkcji głównej lub jako samodzielna jednostka harmoniczno-kolorystyczna |
| rola w konstrukcji harmonicznej: | współbrzmienia dominantowe (niestabilne, wymuszające następstwo) i toniczne (stabilne, niwelujące napięcia) |
| znaczenie (samodzielność): | akordy samodzielne oraz akordy przejściowe (np. powstałe wskutek użycia dźwięków obcych) * |
| metodologia oznaczenia: | nazwy funkcyjne (np. dominanta, D), nazwy zwyczajowe (np. akord neapolitański), nazwy literowe, nazwy solmizacyjne (np. Ut), Roman numerals (np. ii, VI), symbole basso continuo i wiele innych |